Warning: Illegal string offset 'data' in /var/www/html/controllers/content-detail-tcdc.php on line 44

Warning: Illegal string offset 'article_tcdc_id' in /var/www/html/controllers/content-detail-tcdc.php on line 44

เทคโนโลยีที่เหมาะสมกับวิถีไทยๆ (Appropriate Technology)

| TCDC | KNOW WHO

ตลอดช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมานี้ สามพี่น้องตระกูล "Re" อันได้แก่ Reduce Reuse และ Recycle กลายเป็นคำฮิตสากลล่าสุดที่แทบทุกแบรนด์นำมาใช้เพื่อ "โฆษณาประชาสัมพันธ์" รณรงค์ลดโลกร้อน อันที่จริงแล้วนั้น ไม่ว่าจะเป็น Re ไหนก็ตาม มันไม่ใช่สิ่งใหม่ที่คนไทยไม่เคยสัมผัสหรอกครับ วิถีไทยแท้ๆ เราทำกันมาก่อนแล้วทั้งนั้น ยกตัวอย่างเช่น

appropriate.jpg

แนวคิด

หนังสือฝรั่งบอกว่า...

วิถีไทยๆ ที่เราเคยเห็น

Reduce

ให้ลดปริมาณการใช้พลาสติก

ขายบะหมี่/ข้าวเหนียวห่อใบตอง

Reuse

ให้นำของเก่ากลับมาใช้ซ้ำ

ขายกาแฟในกระป๋องนมข้นหวาน

Recycle

ให้นำขยะมาแปรรูป

แปรน้ำมันพืชเก่าเป็นไบโอดีเซล

แม้ว่าไทยเราจะไม่ได้เป็นผู้นำด้านเทคโนโลยี (ชนิด By the book) เหมือนกับหลายๆ ประเทศในโลกที่หนึ่ง แต่คนไทยก็เปี่ยมไปด้วยความสร้างสรรค์ เราเก่งกาจในการหยิบจับสิ่งของรอบตัวมา "พลิก ปรับ ดัดแปลง" ตามความสามารถและองค์ความรู้พื้นๆ ของเรา

ความช่างสังเกตและชอบดัดแปลงนี้เอง คือ กุญแจสำคัญที่เราใช้ต่อยอดความคิด มาสู่ผลิตภัณฑ์หรือเครื่องมือใหม่ๆ ตรงนี้ครับคือที่มาของคำว่า Appropriate Technology หรือ เทคโนโลยีที่เหมาะสม

ศาสตร์ของเทคโนโลยีที่เหมาะสมนี้ หมายถึง ความพอเพียงในการเลือกใช้เทคโนโลยีให้สอดคล้องกับต้นทุน หรือสิ่งที่มีในท้องถิ่น แม้ว่าผลลัพธ์ที่ได้อาจไม่สมบูรณ์เต็มร้อยเหมือนเครื่องจักรสมัยใหม่ แต่ก็สอดรับกับวิถีชีวิตเรียบง่าย ตามหลัก "พอเพียง" ของสังคมขณะนี้ได้ดี

ลองมาดูตัวอย่างการใช้ "เทคโนโลยีที่เหมาะสม" กับเครื่องสีและแกะเมล็ดข้าวโพด* 2 แบบนี้กันครับ

appropriate1.jpg

แบบแรกเป็นเครื่องสีข้าวโพดที่เผยแพร่โดยองค์การยูนิเซฟ เหมาะกับอุตสาหกรรมในครัวเรือน คือ ใช้ "แรงคน" ในการหมุนแผ่นไม้ทรงกลมที่มีตะปูโค้งงอฝังอยู่ เมื่อเราป้อนฝักข้าวโพดเข้าไปตามช่อง เหล็กที่ฝังอยู่บนไม้ก็จะทำหน้าที่กะเทาะเมล็ดข้าวโพดให้ออกจากฝัก โดยฝักที่ถูกสีแล้วจะถูกผลักออกด้านนอกกลายเป็นซางข้าวโพด ส่วนเมล็ดข้าวโพดจะร่วงลงด้านล่างซึ่งมีกระสอบผ้ารอรับไว้

แบบที่สองเป็นอุปกรณ์แกะเมล็ดข้าวโพดแบบมือถือ เหมาะเป็นเครื่องใช้ประจำครัวเรือนสำหรับแม่บ้าน อุปกรณ์ที่ว่านี้ใช้ไม้แผ่นรูปทรงคล้ายไม้ปิงปอง แต่มีด้ามถือยาวกว่า เจาะช่องตรงกลางเป็นรูปสี่เหลี่ยม โดยมีช่องวงกลมเจาะอยู่ตามมุมของสี่เหลี่ยมอีกที แม่บ้านเพียงแค่นำฝักข้าวโพดสอดเข้าไปตรงกลางแล้วหมุนเครื่องมือ ร่องภายในก็จะทำหน้าที่แกะเมล็ดข้าวโพดออกโดยอัตโนมัติ

เทคโนโลยีที่เหมาะสมเช่นนี้ไม่ได้ถูกขีดกรอบไว้เฉพาะกับเครื่องมือหรือเครื่องจักรในการผลิตเท่านั้น แต่ยังสามารถเชื่อมต่อกับวิถีการทำมาหากินทั่วๆ ไปด้วย ยกตัวอย่างเช่น อุปกรณ์ไล่แมลงวันในรถเข็นขายกับข้าว ที่พลิกแพลงการใช้มอเตอร์ขนาดเล็กมาติดกับแกนเหล็ก ที่ตรงปลายมีเชือกฟางผูกอยู่ เมื่อเราเปิดมอเตอร์ แกนเหล็กก็จะหมุนทำให้เชือกฟางปลิวขึ้น ทำหน้าที่ไล่แมลงวันที่มาตอมอาหารไปได้ง่ายๆ อย่างนี้เป็นต้น

ที่ผมเขียนเช่นนี้ไม่ได้ประสงค์จะปิดกั้นเทคโนโลยีสมัยใหม่นะครับ แต่ในสภาวะที่เศรษฐกิจค่อนข้างฝืดเคือง การรู้จักนำองค์ความรู้พื้นๆ มาคิดค้นดัดแปลง มันก็พอใช้ทดแทนอุปกรณ์สมัยใหม่ที่มีราคาแพงได้ ...อย่างไม่น่าเชื่อ

ฉะนั้นแล้ว อย่ามัวแต่บ่นน้อยเนื้อต่ำใจว่าเงินทองขัดสน ลงทุนไม่ได้ เพราะผมเชื่อว่าความคิดดีๆ ไม่จำเป็นต้องอาศัยเทคโนโลยีที่ก้าวล้ำเสมอไป การพึ่งพาสิ่งของที่เรามีอยู่บวกกับการออกแบบอย่างสร้างสรรค์ นำแนวคิด Reduce Reuse Recycle เข้าช่วย ก็น่าจะทำให้เราขับเคลื่อนธุรกิจเล็กๆ ของเราต่อไปได้

หากคุณผู้อ่านท่านใดพบเห็นสิ่งประดิษฐ์แบบง่ายๆ สอดคล้องกับหัวข้อ "เทคโนโลยีที่เหมาะสม" อย่าลืมส่งมาแบ่งปันกันนะครับผมขอเจียดพื้นที่ตรงนี้เป็นเวทีความคิดสร้างสรรค์บนพื้นฐานของความพอเพียงครับ

*เครื่องมือกะเทาะเมล็ดข้าวโพดทั้งสองชิ้น จัดทำโดยกองอุตสาหกรรมในครอบครัว กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม เขียนโดย ณรงค์ สตุลรัตน์

Share this Article !