ข้อควรรู้เกี่ยวกับทรัพย์สินทางปัญญา สำหรับนักออกแบบและเจ้าของธุรกิจ

license01.jpg

งานเสวนา “ธุรกิจการออกแบบ: กฎกติกาที่ควรรู้” ในช่วงที่ 3 ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบได้รับเกียรติจากอุษณี ศิริเรือง ผู้เชี่ยวชาญด้านสิทธิบัตร มาให้ความรู้เรื่องความคาบเกี่ยวในลักษณะความคุ้มครองของธุรกิจบริการออกแบบ เพื่อสร้างความเข้าใจในเรื่องของงานออกแบบที่จะได้รับการคุ้มครอง กับปัญหาเรื่องการคุ้มครองที่หลากหลายและมีความคาบเกี่ยวกัน งานสร้างสรรค์และออกแบบใดๆ ต้องการความคุ้มครองประเภทใดบ้าง จะต้องทำอะไร อย่างไรบ้าง

เริ่มต้นการบรรยายด้วยการสร้างความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับความหมายของคำว่า “ทรัพย์สินทางปัญญา (IP: intellectual property)” ว่าแบ่งเป็น 2 ประเภท ได้แก่

license02.jpg

1. ทรัพย์สินทางอุตสาหกรรม (Industrial Property)

ความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์ที่เกี่ยวกับสินค้าอุตสาหกรรมต่างๆ ความคิดในการประดิษฐ์คิดค้น ซึ่งอาจจะเป็นกระบวนการหรือเทคนิคในการผลิตที่ได้ปรับปรุงหรือคิดค้นขึ้นใหม่ หรือการออกแบบผลิตภัณฑ์ทางอุตสาหกรรมที่เป็นองค์ประกอบและรูปร่างของตัวผลิตภัณฑ์ นอกจากนี้ยังรวมถึงเครื่องหมายการค้าหรือยี่ห้อ ชื่อและถิ่นที่อยู่ทางการค้า รวมถึงแหล่งกำเนิดและการป้องกันการแข่งขันทางการค้าที่ไม่เป็นธรรม ทรัพย์สินทางอุตสาหกรรมจึงสามารถแบ่งออกได้ ดังนี้
- สิทธิบัตร (Patent) แบ่งเป็น 3 ประเภท ได้แก่ สิทธิบัตรการประดิษฐ์ สิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ และอนุสิทธิบัตร 
- แบบผังภูมิของวงจรรวม (Layout – Design of Integrated Circuits)
- เครื่องหมายการค้า (Trademark)  ต้องการความคุ้มครองจากประเทศไหนต้องไปจดประเทศนั้น มีอายุใช้งาน 10 ปี ถ้าหมดอายุแล้วยังใช้งานต่อได้ แต่ไม่ได้เป็นเจ้าของ ครอบคลุมเครื่องหมายบริการ เช่น สายการบิน ธนาคาร, โลโก้ และเครื่องหมายรับรอง เช่น G-mark หรือ Red Dot design
- ความลับทางการค้า (Trade Secret)
- ชื่อทางการค้า (Trade Name)
- สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (Geographical Indications)

license03.jpg

2. ลิขสิทธิ์ (Copyright)

สิทธิแต่เพียงผู้เดียวของผู้สร้างสรรค์ที่จะกระทำการใดๆ เกี่ยวกับงานที่ผู้สร้างสรรค์ไดทำขึ้นตามประเภทลิขสิทธิ์ที่กฎหมายกำหนด ได้แก่ งานวรรณกรรม นาฏกรรม ศิลปกรรม ดนตรีกรรม โสตทัศนวัสดุ ภาพยนตร์ สิ่งบันทึกเสียง งานแพร่เสียงแพร่ภาพ หรืองานอื่นใดในแผนกวรรณคดี แผนกวิทยาศาสตร์ หรือแผนกศิลปะ ไม่ว่างานดังกล่างจะแสดงออกโดยวิธีหรือรูปแบบอย่างใดๆ นอกจากนั้นกฎหมายลิขสิทธิ์ยังให้ความคุ้มครองถึงสิทธิของนักแสดงด้วย การคุ้มครองลิขสิทธิ์ไม่ครอบคลุมถึงความคิดหรือขั้นตอน กรรมวิธีหรือระบบหรือวิธีใช้หรือวิธีทำงาน หรือแนวความคิด หลักการ การค้นพบ หรือทฤษฎีทางวิทยาศาสตร์

*อ้างอิงจากกรมทรัพย์สินทางปัญญา

(ยกตัวอย่าง) การคาบเกี่ยวของสิทธิในการประยุกต์ใช้ในงานกราฟิก

การประยุกต์ใช้

ความคุ้มครอง

 1. logo/ branding

 เครื่องหมายการค้า

 2. signage

 ลิขสิทธิ์

 3. Advertising

 ลิขสิทธิ์

 4. on package

 สิทธิบัตรการออกแบบ

 5. on object

 สิทธิบัตรการออกแบบ

 6. object

 สิทธิบัตรการออกแบบ


license04.jpg

ข้อควรรู้สำหรับนักออกแบบและเจ้าของธุรกิจ

• เครื่องหมายการค้าที่มีชื่อเสียงระดับโลก ไม่สามารถจดซ้ำได้ แม้จะเป็นธุรกิจคนละประเภทก็ตาม
• เมนูอาหารที่มีรูปภาพที่ร้านถ่ายไว้เอง ร้านอาหารมีลิขสิทธิ์ในเมนูอาหารนั้นทันที
• ลิขสิทธิ์ไม่ต้องจด ใช้สเก็ตช์ในการยืนยันได้ ส่งภาพสเก็ตช์ด้วยไปรษณีย์หาตัวเอง วันที่ประทับตราไปรษณีย์ถือเป็นวันยืนยัน
• ภาครัฐมีระบบการแจ้งลิขสิทธิ์ สามารถระบุวันที่แจ้งหรือสร้างสรรค์ผลงานย้อนหลังได้
• การละเมิดลิขสิทธิ์นั้นไม่จำเป็นต้องเหมือนกัน 100% การดัดแปลง คล้ายคลึง มีหลักเกณฑ์ในการพิจารณาที่เรียกว่า look&feel ถ้าใกล้เคียงมาก สามารถฟ้องร้องได้
• ก่อนประดิษฐ์อะไรก็ตาม ให้ตรวบสอบย้อนหลังเสมอว่ามีการคิดค้นไปแล้วหรือไม่ เพื่อไม่ให้เป็นการเสียเวลา 
• ความสามารถในการสื่อสาร คือหลักเกณฑ์สำคัญในการขอความคุ้มครอง

license05.jpg

license06.jpg
Posted on 24 December 2015

Written By
Designer & Creative

Comments


Written By
Designer & Creative
Share

Comments